KOD Bydgoszcz

MAGDALENA ŚRODA MA NADZIEJĘ NA CUD

Małgorzata Maniszewska, 16.03.2018

14 marca w Bydgoskim Domu Technika z KOD-erami i tymi bydgoszczanami, którzy zdążyli w porę zgłosić swoje uczestnictwo, spotkała się prof. Magdalena Środa. Jako temat wykładu otwierającego spotkanie wybrała: „Etyka i polityka”.

Profesor Środa jest etyczką, filozofką i zawodowo zajmuje się historią idei etycznych, filozofią polityczną i feministyczną, oraz problematyką kobiecą. Doktorem została na podstawie pracy „Godność – ujęcie historyczne i normatywne idei”, a stopień doktora habilitowanego uzyskała na podstawie dorobku naukowego, oraz książki „Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci”. Wśród opublikowanych przez nią książek są takie jak „Idea godności w kulturze i etyce”, „O wartościach, normach i problemach moralnych: wybór tekstów z etyki polskiej dla nauczycieli i uczniów szkół średnich”. Jest też autorką podręczników dla szkół średnich dotyczących idei etycznych różnych epok, a także podręcznika dla szkół ponadgimnazjalnych „Etyka dla myślących”.

Ten przydługi wstęp jest dla tych, którzy na spotkaniu nie byli, a utożsamiają bohaterkę spotkania głównie z ideami feministycznymi. Są one niewątpliwie ważną, ale tylko częścią etycznych zainteresowań i przedmiotów badań Magdaleny Środy. Przedstawiła je, prowadząca spotkanie, Anna Wróblewska – Zawadzka z Nieformalnej Grupy Inicjatywnej. Zapewne również dzięki niej w sali Domu Technika znalazło się więcej osób młodych, niż zazwyczaj bywa na takich spotkaniach.

Powitana oklaskami i krótkim przedstawieniem jej dorobku naukowego, oraz działalności społeczno – politycznej, Magdalena Środa przystąpiła do popularnego wykładu dotyczącego moralności politycznej, która składa się z różnych, odmiennych sfer: prywatnej, społecznej, obywatelskiej, ogólnoludzkiej. W każdej z nich obowiązują inne wartości, inne zasady, inne zobowiązania. Filozofka przedstawiła trzy modele związków moralności i polityki w obrębie filozofii politycznej moralności życia publicznego. Mówiła też o sprawach, które mają przełożenie na bardziej praktyczny wymiar poruszanych zagadnień. Zaciekawienie słuchaczy świadczyło o tym, że erudycja filozoficzna nie musi przytłaczać, że przeciwnie – potrafi przyciągać uwagę szerokich kręgów.

Po wykładzie przyszła pora na pytania. W odpowiedziach pojawiły się kolejne wątki wiodącego tematu. Dla zebranych istotny okazał się problem edukacji obywatelskiej, a właściwie jej nieobecność we współczesnej Polsce. Profesor Środa przyznała, że w domach, w wychowaniu rodzinnym, obywatelskiej edukacji nie ma; ale jej upowszechnianie jest obowiązkiem szkoły. Rodzina wypełnia swoją rolę – kształtując prorodzinne postawy. Tyle, że mamy w Polsce (co zbadano) niski kapitał społeczny i niski poziom empatii. Tu, niestety, szkoła nie zdaje egzaminu. Wiedza o społeczeństwie jest żadna, lub zredukowana do swoiście rozumianej polityki historycznej. (Przypomnijmy, że mówiła to autorka niewykorzystywanych podręczników szkolnych dotyczących idei etycznych, książki „Etyka dla myślących” i minister edukacji w „gabinecie cieni” Kongresu Kobiet.) Potrzebne jest wg prof. Magdaleny Środy wyrabianie umiejętności krytycznego myślenia, umiejętności debatowania, konfrontowania poglądów, artykułowania i obrony własnego stanowiska. Również wyrobienie takich cech jak otwartość, odwaga cywilna, dążenie do równości, w końcu także poprawność polityczna. Na tych polach przede wszystkim powinna działać szkoła. A jakie są realia – wszyscy wiemy.

Zapytana o to – kim jest polityk u nas? – etyczka oświadczyła, że polityk to nie tylko ktoś kto uprawia ten „zawód”, ale właściwie wszyscy jesteśmy istotami politycznymi. Nie powinniśmy więc też bać się partyjności w polityce. Żeby działać trzeba jakąś formację stworzyć, albo w jakąś wejść. Choć dobrze byłoby, gdyby szerzej uczestniczyli w polityce młodzi. Trzeba chcieć demokracji, chcieć wolności i mieć osobistą odwagę. Niebawem czekają nas wybory. Z uśmiechem filozofka oświadczyła, że liczy tu na cud, bo – jak pisała Hannah Arendt – polityka jest, oprócz religii, tą dziedziną, gdzie zdarzają się cuda.

Wierzy również, oczywiście, w kobiety. Zapytana jednak o odradzający się totalitaryzm i antysemityzm, powiedziała, że na totalitaryzm nikt nigdy nie jest odporny, szczególnie gdy w społeczeństwie budzi się lęki i próbuje się znaleźć wroga, który będzie takie lęki podsycał. U nas wrogiem jest „inny”, obcy, ostatnio – uchodźca. Tym groźniejszy, że abstrakcyjny. Zaś co do antysemityzmu, myślała jakiś czas temu, że tę sprawę jako społeczeństwo przepracowaliśmy. Teraz jednak myśli, że w Polsce antysemityzm jest tradycyjnym fundamentem ksenofobii.

Ostatnie pytanie (zaczęła się już trzecia godzina spotkania) dotyczyło reakcji środowiska akademickiego na rosnącą ideologizację życia. Dlaczego nie ma oporu wobec niej choćby na Uniwersytecie Warszawskim? W odpowiedzi usłyszeliśmy, że od średniowiecza uniwersytety są instytucjami hierarchicznymi, że powstała nowa kasta naukowców – „tych od punktów”, oraz – że jest wiele wydziałów, których studenci są radykalnie wręcz prawicowi…

Byśmy się nie rozeszli w minorowych nastrojach, usłyszeliśmy jeszcze, że czekają nas wybory, a przed nami również Kongres Kobiet.

Zdjęcia: Anna Deptuła

 

 

Kontakt

Siedziba biura regionalnego:
ul. Sobieskiego 35
87-100 Toruń
Dyżur Zarządu w  czwartki od 17.00 do 19.00

Telefony:

od 12.00 – 18.00
+48 793 491 647 (Toruń, Inowrocław, Grudziądz).
+48 798 714 589 (Włocławek)
+48 570 655 757 (Bydgoszcz)
e-mail: zarzad@kodkp.info
Redakcja: media@kodkp.info