Jak finansowane są organizacje pozarządowe?

Autor: Mirosław Jackiewicz

Można się zastanawiać, jakie jest znaczenie III sektora (NGO) w gospodarce,  oraz  jaki jest jego potencjał zatrudnieniowy.   Tak, ten sektor może się również rozwijać się pod tym względem, tworząc np.: przedsiębiorstwa ekonomii społecznej.  Możemy wskazywać różne odpowiedzi na pytanie  „po co jest trzeci sektor”?    Odpowiadamy na nie, odwołując się do kategorii potrzeb, których sektor jest odzwierciedleniem.  Jednak to nie jedyna odpowiedź i może nie najważniejsza. Trzeba bowiem pamiętać, że te organizacje to najbardziej bezpośredni przejaw wolności.  Ich działanie może przynosić określone korzyści, ale jest także wartością samą w sobie – organizacje to demokracja „w działaniu”.  I to w działaniu, które leży u podstaw dużej rzeszy naszego społeczeństwa, bo są to działania lokalne, wewnątrz społeczności lokalnych.

Jak każda działalność także ta wymaga środków finansowych. Oprócz oczywistych takich jak prywatne dotacje (wtym 1% z podatku dla „organizacji pożytku społecznego”), fundatorzy, podstwowym źródłem finansowania NGO są środki pochodzące od samorządów, środki u nijne oraz publiczne środki dzielone centralnie ,a pochodzące z naszych podatkó.

W naszym kraju możemy korzystać z różnych form wsparcia takich jak : regranting, pożyczka, poręczenie, gwarancja, inicjatywa lokalna, dotacja inwestycyjna, tryb małych zleceń, budżet partycypacyjny oraz kontraktowanie zadań publicznych.   Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami usług publicznych jest najlepszym tego rezultatem.

Nałożone na organy administracji publicznej obowiązki w zakresie dysponowania pozostającymi w ich dyspozycji środkami publicznymi zobowiązują je do kształtowania równych i konkurencyjnych warunków dla każdego podmiotu w dostępie do finansowania publicznego. Pozostające w dyspozycji administracji publicznej instrumentarium prawne obejmuje zarówno dokumenty formalnoprawne sporządzane obligatoryjnie na podstawie  ogłoszenia otwartych konkursów, ofert, jak i wewnętrzne akty administracyjne, których sporządzenie ma charakter fakultatywny, kształtujące praktykę stosowania mechanizmu współpracy, takie jak regulaminy i wytyczne. Należyta redakcja powyższych dokumentów powinna umożliwić odczytanie w sposób jasny i precyzyjny oczekiwanych przez administrację parametrów zlecanych zadań, a także przesłanek, jakimi będzie się kierować organ administracji publicznej przy wyborze projektów do realizacji.   Dzięki takiej dystrybucji środków, sektor publiczny tylko nadzoruje prawidłowość wykorzystania środków a nie rozbudowuje kolejnych wydziałów w celu realizacji takich zadań.   A i tak ten nadzór powinien być ograniczony tylko do niezbędnych czynności.

Stosowanie formuły podzlecania zadań publicznych ma wiele korzyści – przy wykorzystaniu potencjału istniejących organizacji trzeciego sektora pozwala m.in. na dotarcie do szerszego kręgu beneficjentów realizujących zadania publiczne w sferze pożytku publicznego. Ułatwiając dostęp do środków publicznych szerszej grupie organizacji społecznych (z uwagi na uproszczone zasady ich przekazywania),  w znacznej mierze wzmacnia jednocześnie organizacyjnie i finansowo lokalnych operatorów projektów.   A co za tym idzie stanowi duże wzmocnienie dla lokalnych społeczności i problemów których sektor publiczny raczy nie dostrzegać.

Mirosław Jackiewicz

Grupa zainteresowań NGO